Ehliyet Ders Notları – Trafik ve Çevre

Karayolları Trafik Kanunu

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu 18 Haziran 1983 yılında yürürlüğe girmiştir. Oluşturulma amacı karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanması ile ilgili tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.

Karayolları Trafik Kanunu’nu karayollarının anayasası olarak görebilirsiniz.

Eğer Karayolları Trafik Kanunu detaylı bir şekilde incelemek istiyorsanız bu siteyi ziyaret edebilirsiniz.

Trafik ile İlgili Kuruluşlar ve Komisyonlar

1. Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu

Trafik Hizmetleri Başkanlığınca hazırlanan ve Karayolu Güvenliği Kurulunca uygun görülen önerileri değerlendirerek karara bağlar ve kararların yaşama geçirilmesi için gerekli koordinasyon önlemlerini belirler.

Şimdi sizin için önemli noktayı söylüyorum: Başbakan’ın başkanlığında yılda iki defa toplanır. Başbakan’ın gerekli görmesi hâlinde olağanüstü gündemle de toplanabilir.

2. Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu

Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri Başkanının başkanlığında toplanır. Trafik hizmetlerinin çağdaş ve güvenli bir şekilde yürütülmesi ve kazaların azaltılmasına yönelik sunulan önerileri veya katılacak temsilcilere önerilecek önlemlerin uygulanabilirliğini tartışarak karara bağlar.

Bu kısım da önemli: Ayda bir defa toplanır. Gerekli görüldüğü hâllerde zorunlu olarak da toplanabilir.

3. Emniyet Genel Müdürlüğü

Trafiği düzenlemek, sürücü belgelerini vermek, trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenleyerek takibini yapmak, araç tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek gibi görevleri bulunmaktadır.

Trafik zabıtaları ise trafik hizmetlerini yönetmekle yetkili kılınmış personeldir.

Trafik zabıtalarının olmadığı yerlerde, örneğin; kırsal alanlarda trafik zabıtasının yerine Jandarma Trafik yetkilidir.

4. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı

Karayolları, tüneller yapmak ve hizmete sunmakla görevli kuruluştur. Ayrıca taşıma yetki belgeleri vermek ve tescile bağlı araçların muayenelerini yapmakla sorumludur.

4a. Karayolları Genel Müdürlüğü

Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na bağlıdır. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında gerekli düzenleme ve işaretlemeleri (trafik levhaları gibi) yapmak, trafik güvenliği açısından aydınlatma, bariyer, hız sınırlarının altında veya üstünde hız sınırları belirlemek ve işaretlemek gibi önlemler almakla yetkilidir.

5. Millî Eğitim Bakanlığı

Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için sürücü kursları açmak, sürücü adaylarının sınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifikalarını vermekle görevlidir.

6. Sağlık Bakanlığı

Olası trafik kazalarına karşı ilk ve acil yardım hizmetlerini planlamak, karayolları üzerinde ilk yardım istasyonları kurmak, gerekli personel ve araç sağlamak gibi görevleri vardır.

7. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı

Köy yollarının standartlarının yükseltilmesi konusunda gerekli çalışmaları yapmakla görevlidir.

8. Orman ve Su İşleri Bakanlığı

Motorlu araçlardan kaynaklanan hava kirliliği ve bunun yol açtığı tehlikelerden bütün canlıları ve çevreyi korumak, bu konuda önlemler almakla görevlidir.

9. Belediye Trafik Birimleri

Görev sınırları içerisinde yol ve kavşaklar yaparak, trafik levhaları ve işaretleri tesis ederek trafiğin düzenli akışını sağlamak ve trafik düzenini ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak ve bu konuda gerekli tedbirleri almakla sorumludur.

Ek olarak, trafiğin akışını kolaylaştırmak açısından gereksiz durma ve duraklamaları önlemek için “Trafik Akımı Programı” ve ayrıca toplu taşıma araçlarının kalkış ve varış saatlerini düzenleyen tarifeli programlar yapmak ve uygulamaya koymakla görevlidir.

10. İl ve İlçe Trafik Komisyonları

İllerde vali veya vali yardımcısı, ilçelerde kaymakam başkanlığında, Belediye, Emniyet, Jandarma gibi birçok kuruluşun temsilcileri ile toplanır. Bulunduğu il ya da ilçenin ihtiyaç ve şartlarına göre trafikle ilgili düzeni ve güvenliği sağlamak, sorunları çözmekle görevlidir.

Ek olarak, belediye sınırları içinde ticarî amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekillerini, şartlarını, güzergâhlarını ve sayılarını belirlemekle görevlidir.

11. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Taşıtların sebep olduğu hava kirliliği, egzoz gazları etkilerinden canlıları ve çevreyi korumak için gerekli ölçümler yapmakla görevlidir.

Karayolunun Kullanımı

Karayolunda seyir halindeyken daima yolun sağından sürmelisiniz. Eğer yol çok şeritli ise aracın durumuna göre diğer şeritleri kullanabilirsiniz. Örneğin; üç şeritli tek yönlü bir yolda araba ile seyahat ediyorsanız orta şeritte olmalısınız. Sağ şerit çoğunlukla kamyon, tır gibi ağır vasıtalar içindir. En sol şeridi sadece sollama gibi gerekli durumlarda kullanmalı ve sürekli olarak bu şeridi kullanmamalısınız. Kamyon ve tır şoförleri sadece sollama ve dönme durumlarında diğer şeritleri kullanabilirler.

Kavşaklara yaklaşırken yerleşim birimleri içindeyseniz 30 metre, yerleşim birimleri dışındaysanız 150 metre kala şerit değiştiremezsiniz.

Mesela, üç şeritli iki yönlü bir karayolunda seyir halindesiniz. Bu gibi bir durumda orta şerit çoğunlukla tırmanma şeridi olarak adlandırılır ve yalnızca gerekli durumlarda önünüzdeki aracı sollayabilirsiniz. Aynı durum karşı şeritten gelen araç sücüleri için de geçerlidir. Yol çizgilerinden de anlaşılacağı gibi üç şeritli ve iki yönlü karayollarında en sol şeridi kullanmak yasaktır.

Ek olarak, karayolu kullanıcılarının trafikteki durumlarına göre öncelikli uymaları gereken koşullar vardır:

Eğer bir karayolunda trafik ışığı, trafik levhası ve trafik polisi varsa öncelikle trafik polisinin işaretleri geçerlidir. Trafik ışıklarından yeşil yansa dahi trafik polisi size “Dur” işareti yapıyorsa trafik polisinin işaretine uyulmalıdır. Eğer trafik polisi yoksa trafik ışıkları, trafik ışıkları da yoksa trafik levhaları, trafik levhaları da yoksa trafik kuralları geçerlidir.

Hız Sınırları

Ülkemizde hız sınırları belirli bir karayolunda çıkılabilecek en yüksek hızı kilometre (km) / saat (sa) cinsinden ifade etmektedir.

Güncel hız sınırları için tıklayınız…

Her araç sürücüsü kendi sınıfının hız sınırlarını iyi bilmelidir. Çift yönlü karayolu denilince aklımıza ilk olarak ayırıcı olarak tek şerit çizgisi olan ve her iki yöne de akışın olduğu karayolları gelmelidir. Bölünmüş karayolunda ise her iki yöne akışı ayırmak için iki şerit çizgisi birlikte kullanılır.

Hız sınırları tablosunda dikkat çekici olan önemli bir nokta en yüksek hız sınırının yerleşim yerleri içinde 50, çift yönlü karayollarında 90, bölünmüş yollarda 110 ve otoyollarda 120 olduğudur. Tabiki araç cinslerine göre bu hız sınırları sabit kalmakta ya da azalmaktadır.

Yakıt taşıyan tırlar gibi tehlikeli madde taşıyan araçlar yerleşim yeri içinde en fazla 30, yerleşim yeri dışında 50 ve otoyollarda ise 60 km/sa hızla gidebilirler.

Aksini belirten bir işaret bulunmadıkça karayollarında en düşük hız 15, otoyollarda ise saatte 40 km/sa’tir.

Bizim ülkemizde hız kurallarına ne yazık ki uyulmaz ve sürekli ihlâl edilir. Bir kural olmamakla birlikte size tavsiyem sokaklarda saatte 15 km/sa hızın üzerine çıkmamanız. Çünkü hiç beklemediğiniz bir anda bir çocuk park etmiş bir arabanın arkasından yola çıkabilir.

Hız sınırlarına uymak mecburîdir. Eğer hız sınırlarını %10 ile %30 arasında aştıysanız sadece para cezası ile cezalandırılırsınız. Örneğin; şehir içinde 55 km/sa ile giden bir otomobilin sürücüsü sadece para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca kişi %10 kuralı var diye 120 ile gidilmesi gereken bir yolda 130 ile gitmeye kendini alıştırmamalı ve buna göre koşullamamalıdır. Hız sınırını 1 sene içinde 5 defa %30 oranında aştıysanız ehliyetinize 1 yıllığına el konulur, 5 defa ayrı ayrı para cezası ile cezalandırılırsınız ve bu da yetmezmiş gibi psikoteknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanının muayenesinden geçmek zorunda kalırsınız. Hız sınırlarına uyarsanız hem başınız ağrımaz hem de yaşadığınız toplumu daha yaşanılır bir hâle getirirsiniz. Bir şehirde bir sene içinde beş kez saatte 66 km hız ile araç sürmek %30 cezasına somut bir örnektir.

Radar gibi araçların hızlarını ölçen cihazların yerini tespit eden veya diğer sürücülere yerini bildiren kişiler 6 aydan 8 aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. ’90 lı yıllarda şehirlerarası bir yolda seyir halindeyken sürücüler trafik polislerinin yerini bildirmek için karşı yönden gelen araçlara selektör yakarlardı. Bu davranışı hoş bulan bir kişi ileride olabilecek bir kazayı da hoş bulabilebilecek midir? Açıkçası araç sürmek en stresli etkinliklerden biri olmalıdır. Çünkü temelinde insan canı söz konusudur.

Takip Mesafesi

Takip mesafesi seyir halindeyken önünüzdeki araç ile aranızdaki uzaklığı belirtir. Bu uzaklık hızınızın yarısı kadar olmalıdır. Örneğin; 90km/sa ile seyrederken önünüzdeki araç ile aranızda en az 45 metre mesafe olmalıdır. Bazı özel durumlarda asgarî takip mesafesini belirtmek için trafik tanzim levhaları kullanılır ve levhalarda belirtilen takip mesafesi sınırlarına uyulmalıdır. Örneğin; saatte 100 km ile seyir halinde olduğunuz bir yolda “asgarî takip mesafesi 70 metre levhası” varsa takip mesafesini 50 metre olarak algılamak yerine bu levhada belirtilen sınıra göre arttırmalısınız.

Peki takip mesafesini seyir halindeyken nasıl hesaplarız? Bunun için geliştirilmiş 88-89 kuralı adlı bir yöntem vardır. Diyelim ki önümüzdeki araç herhangi bir trafik levhasının yanından geçecek. Takip ettiğimiz araç, trafik levhasının yanına geldiğinde içimizden ya da kısık bir sesle ve tane tane 88 ve 89 diye sayarız. Eğer 89 dedikten sonra levhaya ulaşmadıysak takip mesafesi güvenli demektir. Eğer levhaya vardıysak ya da levhayı geçtiysek takip mesafemiz yakın ve tehlikelidir. Neden 1 ve 2 rakamlarını kullanmak yerine 88 ve 89 rakamlarını kullandığımızı merak ediyor olabilirsiniz. Bunun sebebi seksen sekiz ve seksen dokuz rakamlarını telafuz ederken her bir rakam için ortalama bir saniye harcamamız. Diğer bir değişle 1 ve 2 rakamlarını bir saniye içerisinde söyleyebildiğimiz için 88 ve 89 rakamlarını kullanıyoruz. Maksat 2 saniyede yöntemimizi uygulamak.

Takip mesafesi kuralları istisnalarından biri tehlikeli madde taşıyan araç sürücülerinin yerleşim birimleri dışında takip mesafelerinin en az 50 metre olduğudur. Örneğin; otoyolda saatte 60 km hızla seyreden bir akaryakıt kamyonu sürücüsü önündeki kamyonu 30 metre mesafeden takip etmek yerine en az 50 metre mesafeden takip etmek zorundadır.

Öndeki Aracı Geçmenin Yasak Olduğu ve Hızın Azaltılması Gereken Yerler

“Öndeki Aracı Geçmek Yasağı” levhasını gördükten sonra “Geçme Yasağı Sonu” ya da “Tüm Yasaklamaların Sonu” levhasını görene kadar sollama yapamazsınız.

  • Görüşün yetersiz olduğu tepe üstlerinden önce ve virajlarda sollama yapmamalısınız. Hızınızı azaltmalısınız.
  • Kavşaklara, yerleşim yeri içindeyseniz 30 metre, yerleşim yeri dışındaysanız 150 metre kala öndeki aracı geçmeye çalışmayınız ve şerit değiştirmeyiniz. Hızınızı azaltınız.
  • “Yaya Geçidi” uyarı ya da bilgi levhasını gördükten sonra ve yaya geçitlerine yaklaşırken sollama yapmamalısınız. Hızınızı azaltmalısınız.
  • Kontrollü ya da kontrolsüz demiryolu geçidine yaklaşırken önünüzdeki aracı geçmemelisiniz. Hızınızı azaltmalısınız.
  • İki şeritli iki yönlü bir köprüden geçerken sollama yapmamalısınız. Hızınızı azaltmalısınız.
  • Tünellerden önce ve tünel içinde sollama yapmamalısınız. Hızınızı azaltmalısınız.

 

Öndeki Aracı Geçme (Sollama) Kuralları

İki yönlü iki şeritli bir karayolunda seyir hâlindesiniz. Önünüzdeki aracı geçmeden önce arkanızda sizi geçmek isteyen başka bir araç olup olmadığını kontrol etmelisiniz. Eğer sizi takip eden araç sol sinyalini yakmışsa önünüdeki aracı sollamamalısınız. Arkanız boşsa ya da arkanızda sizi geçmek isteyen araç yoksa ilk önce sol sinyalinizi yakın. Tekrar sol aynanızdan arkanızda sizi geçmek isteyen araç olup olmadığını kontrol edin. Karşı istikametten gelen başka bir aracın olmadığından eminseniz ve yol sollamaya yetecek kadar görünür olduğunda güvenli takip mesafesi içinde sollamaya başlayın. Önünüzdeki araca yetiştikten sonra sağ sinyalinizi yakın ve solladığınız araç geri görüş aynanızda tamamen belirinceye kadar sollama yaptığınız şeritte ilerlemeye devam edin. Sollama yaptığınız araç ile güvenli takip mesafesini oluşturduktan sonra tekrar sağ şeride dönün.

  • Geçme sırasında geçmek istediğiniz araca kesik aralıklarla selektör yakmamalısınız.
  • Sollama esnasında hız sınırı kurallarını aşabilirsiniz. Bunun için size cezaî bir işlem uygulanmaz.
  • Önünüzdeki aracı daima solundan geçebilirsiniz. Sağlama yapmak bazı istisnalar dışında yasaktır. Örneğin; kavşaklarda sola dönmek üzere bekleyen araçların sağından geçebilirsiniz.
  • Siz sollama yaparken geçmek istediğiniz aracın da uyması gereken kurallar vardır. Sollamaya başladığınız sırada geçmek istediğiniz araç hızını arttıramaz. Sol sinyalini yakıp “geç” işareti veremez.

Dönüş Kuralları

Park etmiş araçların arasıdan çıkarken, yolun sağına ya da soluna yanaşırken, sağa ve sola dönerken, şerit değiştirirken, sollama yaparken daima dönüş sinyallerimizi kullanıyoruz. Manevra yapıldığı sırada sağ ya da sol sinyallerimizi çalıştırmıyoruz; manevradan önce çalıştırıyoruz. Manevra bitene kadar da sinyal vermeye devam ediyoruz.

Sağa Dönüş Kuralları

Diyelim ki bir kavşağa yaklaşıyoruz, sol şeritteyiz ve sağa dönmek istiyoruz. Eğer yerleşim yeri içindeysek 30 metre içinde şerit değiştirmiyoruz. Yerleşim yeri dışında isek kavşağa 150 metre kala şerit değiştirmiyoruz. Eğer bu kurallara uyduysak ilk önce sağ sinyalimizi veriyoruz. Arkamızın boş olduğunu sağ ve gerigörüş aynamızdan kontrol ettikten sonra sağ şeride geçiyoruz. Dönmek istediğimiz yolda yaya geçidi varsa ve yayalar geçiyorsa ilk önce yayaların geçmesini bekliyoruz. Sağımızdan bisiklet geçiyorsa yayalarda olduğu gibi ilk önce bisikletlinin geçmesini bekliyoruz. Tüm bunları tamamladıktan sonra uygun bir şekilde sağa dönüyoruz.

Sola Dönüş Kuralları

Sola dönüş kuralları da sağa dönüş kuralları ile hemen hemen aynıdır. Tek fark bir kavşakta sola dönerken arkamızdan gelen araçları engellememek için geniş kavisle sola dönüş yapmalıyız.

Manevra Kuralları

Geri Gitme Kuralları

Trafiğin sıkıştığı dar şeritli yollar ile tek yönlü yollarda duraklama ve park etme dışında geri gitmek yasaktır. Kamyon, otobüs ve römork gibi geri görüşün yetersiz olduğu durumlarda gözcü bulundurmak zorunludur.

Geri Dönme

Trafiğin yoğun olduğu durumlarda ne olursa olsun U dönüşü yaparak geri dönmek yasaktır.

Kavşaklarda İlk Geçiş Hakkı

Kavşaklara yaklaşırken hızınızı mutlaka azaltmalısınız. Eğer şehir içindeyseniz kavşağa en az 30, şehir dışındaysanız en az 150 metre kala dönmek istediğiniz yön için sağ ya da sol sinyalinizi çalıştırmalısınız.

Trafik ışıkları izin verse bile trafik kavşak içinde tıkanmışsa kesinlikle kavşağa girilmemelidir. Sizin anlayacağız tıkalı bir kavşağı daha da tıkamanın bir anlamı yoktur.

Bunların dışında

  • Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara,
  • Traktörler ve iş makineleri diğer motorlu araçlara,
  • Sağınızdan kavşağa girmekte olan araçlara,
  • Dönüş yapılan yönde karşıya geçmekte olan yayalara
  • daima yol verilmelidir.

 

Geçiş Üstünlüğü

Bir kavşakta cankurtaran, polis arabası, itfaiye aracı, zabıta aracı ve taksi karşılaşıyor. Ayrıca ilk dört aracın ikaz lambaları yanıyor. Geçiş üstünlüğü sırası şöyledir:

  1. Cankurtaran (ambulans)
  2. İtfaiye aracı
  3. Polis arabası
  4. Zabıta aracı
  5. Taksi

Tanımlar

Durma: Her türlü trafik zorunluluğunda trafiğin durdurulmasıdır. Örneğin; trafik ışıklarında kırmızıda beklerken durma eylemini gerçekleştirmiş oluyorsunuz.

Duraklama: Eğer durma eylemi dışında yolcu indirmek, yük yüklemek veya boşaltmak ya da kısa süreli beklemek için durulmuşsa buna duraklama denir.

Park Etme: Eğer aracın motorunun durdurulup uzun süreli bekletilmek üzere bırakılmasına park etme denir.

Durma Kuralları

  • Trafik görevlilerinin verdiği dur emriyle,
  • Trafik ışıkları sürekli ya da kesikli kırmızı yanıyorsa,
  • Trafik işaretlerinden “DUR” uyarı levhası görüldüğünde,
  • Öndeki aracın durması durumunda,
  • Kritik bir teknik arıza durumunda,
  • aracın durdurulması zorunludur.

Duraklama Kuralları

Duraklama sırasında mutlaka aracın dörtlüleri kullanılmalıdır. Diğer bir deyişle kesikli aralıklarla yanıp sönen tüm turuncu sinyal lambaları çalıştırılmalıdır.

  • Duraklamanın ve park etmenin yasak olduğunu belirten levhanın olduğu yol üzerinde,
  • Yolun sol şeridinde,
  • Yaya geçitlerinde,
  • Kavşaklara, tünellere, köprülere, bağlantı yollarına yerleşim yeri içindeyseniz 5 metre kala, yerleşim yeri dışındaysanız 100 metre kala,
  • Topluma taşıma araçlarının duraklarına,
  • Görüşün yeterli olmadığı tepe üstüne yakın dönemeçlerde,
  • İşaret levhalarına yerleşim yeri içinde 15 metre, yerleşim yeri dışında 100 metre kala
  • duraklama yapılmamalıdır.

 

Park Etme Kuralları

  • Duraklamanın yasak olduğu yerlerde
  • Geçiş yolları önünde ve üzerinde
  • Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarında ve bunların işaret levhalarına 15 metrelik mesafe içinde
  • Yangın musluklarına her iki yönden 5 metre mesafe içinde
  • Aksine bir işaret bulunmadıkça sağ şerit dışındaki şeritlerde
  • Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel olacak yerlerde
  • Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının yapıldığını belirlendiği işaret levhasından 15 metrelik mesafe içinde
  • Kamunun faydalandığı okul, park, bahçe, garaj, sinema, hastane vs. yerlerin giriş ve çıkış kapılarının önünde ve her iki yönünde 5 metrelik mesafe içinde park etmek yasaktır.

Uzağı Gösteren Işıklar

100 metre mesafeyi aydınlatacak şekilde ayarlanmış olması gereklidir. Geceleri yerleşim birimleri dışında ve yeterince aydınlatılmamış tünellerde kullanılması zorunludur.

Yakını Gösteren Işıklar

25 metre mesafeyi aydınlatacak şekilde ayarlanmış olması gereklidir. Sürücülerin yeterli mesafeyi açık olarak görebildiği ve kendi aracının da yeterli uzaklıktan görülebildiği hallerde yakını gösteren ışıklar kullanılabilir.

Aydınlatmanın yeterli olduğu yerlerde, gündüzleri sisli, yağışlı ve görüşün yeterli olmadığı hava şartlarında, öndeki araç takip edilirken, öndeki aracı geçme sırasında yan yana gelinceye kadar ve karşılaşmalarda kullanılması zorunludur. Yakını ve uzağı gösteren ışıkların çok kısa süre ile sırayla yakılması uyarı anlamındadır.

Sürücüler geceleri öndeki aracı geçmeden önce öndeki aracı uyarmak ve ilerisi görülmeyen kavşak, dönemeç ve tepeüstü gibi yerlere yaklaşırken gelişini haber vermek için ışıkları ile uyarı yapmak zorundadırlar.

Kuyruk Işıkları (Arka Park Lambaları)

Kuyruk ışıklarının seyir esnasında yakını veya uzağı gösteren ışıklarla birlikte kullanılması zorunludur.

Sis Işıkları

Sis, pus, tipi gibi görüşün yeterli olmadığı hava şartlarında yakın veya uzak farlarla birlikte kullanılır. Bu gibi hava şartları dışında sis ışıklarının farlarla birlikte kullanılması yasaktır.

Arka Plaka Lambası

Arka plakayı 20 metre mesafeden okunacak şekilde beyaz ışıkla aydınlatıyor olmalıdır.

İç Lamba

Ücretle yolcu taşıyan araçlar iç lamba bulundurmak zorundadır ve bu lamba beyaz olmalıdır.

Dönüş ışıklarının “geç” anlamında kullanılması, sadece park veya sis ışıkları ile araç sürülmesi, karşılaşmalarda ışıkların söndürülmesi yasaktır.

İşaret Reflektörü

Normal hava şartlarında 150 metre mesafeden görülür bir kenarı 45 cm kırmızı renkli eşkenar üçgen ve kenar genişliği 5 cm‘dir. Yol yüzeyine konulduğunda ayak yapısı karayolunu kullanan diğer araçların rüzgarından devrilmeyecek sağlamlıkta olmalıdır ve motosiklet ve motorlu bisikletler hariç diğer bütün motorlu araçlarda 2 adet bulundurulması zorunludur.

Traktörlerde İşaret Reflektörü

Römork ve yarı römorkların arkasına diğer sürücülerin görebilmesi için takılacak olan yansıtıcı bir kenarı 35 cm eşkenar üçgen kırmızı renkli olmalıdır.

Arızalı Araçların İşaretlenmesi

Teknik arıza, kayma, ani olarak meydana gelen bozukluk ve benzeri hallerin yerleşim birimleri dışında meydana gelmesi durumuna sürücüler bütün imkanları kullanarak araçlarını karayolunun dışına varsa bankete çıkarmalı, mümkün olmuyorsa taşıt yolunun en sağına çekerek park etme ve duraklamada alınacak önlemleri alıp her durumda işaretlemelidir.

Alınacak önlemlerden gerekli olanları uygulamakla birlikte, gece, gündüz yol, hava ve trafik şartlarına göre çalışıyor ise park ışıklarının yakılması ve yakılmasına rağmen bozulan aracın ön ve arkasına 150 metre mesafeden açıkça görülecek şekilde işaret reflektörü konulması zorunludur.

Aracın görüşün yeterli olmadığı tepe üstü ve veya dönemece yakın bir yerde kalması durumunda ise işaret reflektörünün 150 metre mesafeden görülebilmesi için ön ve arkasında en az 30’ar metre mesafeye konulması gerekmektedir.

Araçta acil uyarı (dörtlü ikaz) lambaları varsa veya dönüş lambaları ile yakılabiliyorsa yukarıdaki tedbirlerin alınması tamamlanıncaya kadar bunların yakılması zorunludur.

Otobüs, kamyon ve çekicilerin arızası durumunda normal hava şartlarında en az 150 metreden görülecek şekilde 150×25 boyutlarında teknik şartlarına uygun engel işareti konulması arızalı aracın tehlikeli madde taşıması durumunda ise bütün önlemlerin alınması ve ayrıca da gözeti altında tutulması gerekmektedir.

Arızalı aracın etrafına taş dizmek, bidon koymak, ateş yakmak vb. şekilde işaretleme yapmak yasaktır.

Arızalı Araçların Çekilmesi

Ancak bir arıza nedeniyle sürülemeyen veya ışık ya da fren donanımı bozuk araçlar en yakın bakım ve onarım yerine kadar gerekli şartlar yerine getirilmesi şartı ile başka bir araç tarafından çekilerek götürülebilir. Bu durumda…

  • Arızalı aracın sürücüsünün denetiminde olması ve ağırlığının çeken aracın taşıma sınırından fazla olmaması, ışık donanımı bozuk ise arkasına gece, kırmıız yansıtıcı veya kırmızı ışık gündüz ise 20×20 cm ebadında kırmızı bez konularak diğer araçlar tarafından görülmesinin sağlanması
  • Her iki aracın da boş olması, gerekiyor ise sürücüden başka birer hizmetlinin dışında yolcu bulunmaması
  • Bağlantı yerinden çıkmayacak, kopmayacak şekilde çelik çubuk, halat veya zincirle bağlanması
  • Aradaki bağlantı uzunluğunun 5 metreyi geçmemesi
  • Bağlantının 2.5 metreyi geçmesi halinde ortasına gece, kırmızı yansıtıcı veya kırmızı ışık, gündüz ise 20×20 cm ebadında kırmızı bez konularak dikkat çekici hale getirilmesi
  • Yerleşim yerleri içinde ve dışında azami 20 km/s‘den fazla hızla sürülmemesi
  • Arızalı aracın freni bozuk ise aradaki bağlantı uzunluğunun 1 metre‘yi geçmemesi ve iki aracın birbirine yaklaşmasını önleyecek şekilde çeki demiri ile bağlanması ve yerleşim yerleri içinde ve dışında azami 15 km/s‘den fazla hızla sürülmemesi zorunludur.

Araçların Boyut Ölçü ve Ağırlıkları

Karayoluna çıkacak olan araçların azami genişlikleri 2.55 metre, azami yükseklikleri ise 4 metreyi geçmemelidir.

Otobüs dışındaki motorlu araçlarda azami uzunluk 12 metre, otobüslerde 15 metre, iki römorklu katarlarda ise 22 metredir.

Azami ağırlıklar ise tek dingilde 10 ton, iki dingilli motorlu araçlarda ve römorklarda 18 ton, üç dingilli motorlu araçlarda 25 ton, dört dingilli motorlu araçlarda 32 ton ile beş veya daha çok dingilli yarı römorklu veya römorklu katarlarda 40 ton‘dur.

Araçların Yüklenmesi ve Yolcu Taşınması

Araçlar yüklenirken yüklerin, karayolunu kullananlara tehlike yaratmayacak, taşıma sınırını, dingil ağırlıkları ile azami toplam ağırlık değerlerini aşmayacak, aracın boyunu önden 1 metre ve arkadan 2 metreden fazla taşmayacak şekilde yüklemesi zorunludur.

Karayolu taşıma yönetmeliği kapsamındaki tüm sürücüler “Mesleki Yeterlilik Belgesi”ne sahip olmak zorundadırlar. Bu belge Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilir. Sınıflarına göre aşağıda belirtilen şekildedir.

  • SRC 1: Uluslararası yolcu taşımacılığı
  • SRC 2: Yurtiçi yolcu taşımacılığı
  • SRC 3: Uluslararası eşya-kargo taşımacılığı
  • SRC 4: Yurtiçi eşya-kargo taşımacılığı
  • SRC 5: Tehlikeli madde taşımacılığı

Kamyon, Kamyonet ve Römorklarda Yolcu Taşınması

Araçların çamurluk, basamak, karoser kenarı, üzeri, bagaj merdiveni gibi dış kısımlarında insan taşınamaz.

Kasa kenarlarının düşmeyi önleyecek şekilde kapalı, üzeri örtülü olması ve yönetmelikte belirtilen şekilde oturma yerlerinin yapılması ve yüklerin sabitlenmesi şartı ile taşıma sınırının beher tonu için 2 yolcu taşınabilir.

Traktörlerle Yük ve İnsan Taşınması

Traktörler ticari olarak tescil edilemez. Bu araçlarla tarım ürünlerinin toplanması, yüklenmesi veya boşaltılması amacıyla tarla veya işyerine götürülüğ getirilmek üzere römorklarında oturmaları şartı ile taşıma sınırının beher tonu için 3 kişi bindirilebilir.

Tehlikeli Maddelerin Taşınması

Fiziksel ve kimyasal yapı ve nitelikleri bakımından yanıcı, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı, zehirli ve radyoaktif maddeler ile bunların benzerleri tehlikeli maddelerdir.

Patlayıcı ve kolayca ateş alıcı maddelerin yüklenmesi ve boşaltılması sırasında bulundukları yere 30 metre mesafe içinde sigara içilmesi, çakmak, kibrit yakılması yasaktır ve bu araçların içine 6 voltu geçmeyen pilli fenerle girilmelidir. Sürücünün kolayca ve her an kullanılabilir durumda 2 adet 6 kg kapasiteli yangın söndürme cihazı bulunmalıdır. Bu araçları sürenler yerleşim yerleri dışında diğer araçları en az 50 metreden takip etmeli ve duraklama halinde ise aralarında 20 metre mesafe bırakılmalıdır. Hız sınırı azami olarak yerleşim yerleri içinde 30 km/s, yerleşim yerleri dışında iki yönlü karayolları ve bölünmüş yollarda 50 km/s ve otoyollarda 60 km/s olarak belirlenmiş olup, eğer araç boş ise kendi sınıfının hızı ile sürülebilir.

Bu araçlarda mal sahibi veya hizmetliden başka yolcu taşınması yasaktır.

Araçların ön, arka ve yanlarında ölçülerine uygun “TEHLİKELİ MADDE” yazısının bulundurulması taşınan maddenin cinsinin ve aracın dolu ya da boş olduğunu belirten birer yazının bulunması ve ayrıca da ön ve arkasında 30×30 cm ebatlarında kırmızı bez asılması zorunludur.

Otoyol Kuralları

Sürücüler otoyola girerken trafiğin akışını dikkate alarak hızlanma şeridinden yaralanarak otoyolun sağ şeridine girmek ve otoyol çıkışında ise otoyolun sağ şeridinden yavaşlama şeridine giderek, hızını azaltarak rahat ve güvenli çıkış yapmak zorundadırlar.

Otoyollarda asgari hız 40 km/s, azami hız ise 120 km/s‘tir.

Otoyollarda duraklamak, park etmek, geri gitmek ve geri dönmek yasaktır. Herhangi bir arıza durumunda taşıtın emniyet şeridine alınarak işaretlenmesi gerekmektedir.

EDS: Bu sistem trafiğin kontrolünü sağlamak ve şehir yaşantısını kurallara uygun bir yapıya kavuşturmak için trafikte kural ihlali yapan araçları tespit etmek amacıyla faaliyete geçirilen bir sistemdir.

Sürücülerin ve Yolcuların Koruyucu Tertibat Kullanmaları

Üç tekerlekli yük motosikletleri hariç motosiklet ve motorlu bisikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı kullanmaları mecburidir.

Otomobil ve tescilde otomobil gibi işlem gören arazi taşıtlarında sürücü ön koltuk ve arka koltukta oturan yolcuların, minibüslerde sürücü ve ön koltukta oturan yolcuların, kamyon kamyonet ve çekicilerde sürücü ve sürücü yanındaki yolcuların emniyet kemeri kullanmaları zorunludur. Ayrıca şehirler arası yolcu taşıyan otobüslerde arka koltuklar hariç olmak üzere sürücüsü dahil en ön ve önünde boşluk olan arka koltuklarda, iki katlı şehirler arası otobüslerde, merdiven önü, en ön ve önünde boşluk olan arka koltuklarda, masa etrafında bulunan koltuklardan aracın gidiş yönüne doğru olanlarda oturan yolcular için emniyet kemeri bulundurulması ve kullanılması zorunludur. Otomobil ve tescilde otomobil gibi işlem gören arazi taşıtları, minibüsler, kamyonet, kamyon, çekici ve otobüslerde sürücünün yanındaki ön koltukta 10 yaşından küçük çocukların oturtulması yasaktır.

Araçların Tescil (Kayıt) İşlemleri

Bütün motorlu araçlar ile yönetmelikte zorunlu kılınan motorsuz araçların sahipleri, araçlarını tescil ettirerek tescil belgesini almak zorundadırlar.

Motorlu araçların ve ağırlığı 0.75 tonun üzerinde olan römork ve yarı römorkların tescil işlemleri, Trafik Tescil Kuruluşlarınca yapılır. Ancak askeri araçlar ve ülkemizde askeri amaçla bulunan araçlar Türk Silahlı Kuvvetlerince, Raylı sistemli araçlar bağlı olduğu kurum tarafından, kamuya ait iş makinleri kendi kurumlarınca, özel ve tüzel kişilere ait iş makineleri ise tarımda kullanılanlar Ziraat Odaları, inşaatta kullanılan Ticaret, Sanayi veya Sanayi ve Ticaret Odaları tarafından tescil işlemleri yapılır.

Araç sahipleri ilk defa tescil edilecek aracı satın alma ve gümrükten çekme tarihinden itibaren 3 ay içinde tescil ettirmek zorundadırlar.

Tescil belgesi, başkasına satış ve devir halinde 1 ay süre ile üzerinde renk değişikliği veya teknik değişiklik yapılması ya da kullanım amacının değiştirilmesi durumunda 30 gün süre ile geçerliliğini korur. Hurdaya çıkarılma halinde çıkarılış tarihinden itibaren 1 ay içinde yetkili tescil kuruluşuna müracaat etmeleri gerekir.

Geçici Trafik Belgeleri

Tescil işlemleri gecikmiş, bir yerden bir yere götürme, yol testi gibi nedenlerle araçların geçici olarak karayoluna çıkarılması için geçici trafik belgeleri verilir. Bu belge plakaları ile kullanılır.

A Geçici Trafik Belgesi: Yol testi ve gösteri yapılacak, fabrika, depo, teşhir yeri arasında sürülecek araçlara verilir. Aynı il sınırları içine 24 saat, şehirler arası yollarda sürülmesi için ise 6 gün süre ile geçerlidir.

B Geçici Trafik Belgesi: Tescili yapılmamış, trafik işlemleri tamamlanmamış araçlar için verilir. 30 gün süre ile geçerlidir.

C Geçici Trafik Belgesi: Satıldığı veya bulunduğu yerden tescil edileceği yere kadar götürülecek araçlar için verilir. 6 gün süre ile geçerlidir.

D Geçici Trafik Belgesi: Yurt dışından satın alınan veya yurt dışına satılan araçların karayollarında sürülerek götürülmesi için verilen belgedir. 30 gün süre ile geçerlidir.

E Geçici Trafik Belgesi: Türkiye’ye kati olarak ithal edilmek üzere getirilen araçlar ile asıl ikametgahı yabancı ülkelere de olan gezginlerin haricinde kalan resmi ve özel sektörde çalışmak üzere gelen kişilerin araçları için verilen belgedir. 6 gün süre ile geçerlidir.

F Geçici Trafik Belgesi: Dış ülkelerde bulunan vatandaşlarımızın yurdumuza gelişlerinde gümrük idarelerince verilen belgedir. 3 ay sürü ile geçerlidir.

Tescil ve trafik belgesi işlemleri devam eden araçlara günlü ve saatli izin belgesi verilir. Bu süre 48 saati geçemez.

 

Araçların Muayenesi ve Muayeneye Yetkili Kuruluşlar

Araçların periyodik teknik muayeneleri Ulaştırma Bakanlığına ait muayene istasyonlarında yapılır. Teknik şartlara uygun olmayan araçların trafiğe çıkarılması yasaktır.

  • Hususi otomobiller ve bunların römorkları ile motosiklet ve motorlu bisikletler ilk 3 yaş sonunda ve devamında her 2 yılda bir
  • Resmi ve ticari otomobiller ve bunların römorkları ilk 2 yaş sonunda ve devamında 1 yılda bir
  • Traktörler ve bunların römorkları ilk 3 yaş sonunda ve devamında 3 yılda bir
  • Diğer bütün motorlu araçlar ve bunların römorkları ilk 1 yaş sonunda ve devamında 1 yılda bir periyodik teknik muayneye tabi tutulurlar.

Araç üzerinde teknik değişiklik yapılması ve herhangi bir kazaya karışması durumunda yetkili zabıta tarafından muayenesi gerekli görülen araçlar muayene süresi dolmamış olsa bile özel muayenesi zorunludur. Muayene süresi geçmiş olan araçlar, tespiti halinde trafikten men edilir.

Sürücü belgesi alacak olanların, almak istediği belgenin sınıfına göre yaşını doldurmuş, gerekli eğitimi tamamlamış olması ve yönetmelikte belirtilen suçlardan hükümlü olmamaları gerekmektedir. Ayrıca hükümlere uygun olarak beden ve ruh sağlığı bakımından sürücülük yapmalarına engel bir durumun olmadığını sağlık raporu ile belgelendirmiş olmaları ve sürücü kurslarına katılmış ve yapılan sınavları başarı ile tamamlayarak sertifikalarını almış olmaları gerekmektedir.

K Sınıfı: A1, A2, F ve G sınıfları hariç sürücü belgelerinden herhangi birini almak isteyen sürücü adaylarının karayolunda öğrenmek amacıyla araç sürebilmesi için ilgili sürücü kursu tarafından verilen belgedir. Uluslararası Sürücü Belgesi; ikili ve çoklu anlaşmalar uyarınca 1 yıl süre ile verilir, verildiği ülke dışındaki ülkeler için geçerli olan bu belgeyi Türkiye Turing Otomobil Kurumu belirtilen esaslara göre verir.

B-C ve E sınıfı sürücü belgesi sahipleri en çok yüklü ağırlığı 0.75 ton olan hafif römork takarak araçlarını kullanabilirler. 0.75 tonun üstündeki römorkları araçlarına takıp sürebilmeleri için uygulamalı sınava girmeleri ve belgelerine işlenmiş olması gerekir. Sürücü belgesi olmayan veya sürücü belgesinin vermiş olduğu yetkinin dışında araç kullandığı tespit edilenler, ilk tespitte 1 aydan 2 aya kadar, tekrarında ise 2 aydan 3 aya kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.

Sürücülerin sağlık durumlarında araç kullanmaya engel teşkil edecek bir bedensel değişiklik görülmesi ve tutanakla tespiti halinde sürücü belgesi süresiz olarak geri alınır ve sağlık muayenesi istenir. Renk körlüğü olanlar herhangi bir şart olmaksızın sürücü olabilirler ancak; gece körlüğü olanlar gün doğumundan 1 saat önce ile gün batımından 1 saat sonraki zaman dilimi içerisinde araç kullanabilirler.

İşitme cihazı kullananlar ticari olmamak şartı ile B sınıfı belge alabilirler. İşitme ve konuşma engellilere ise ticari olmamak ve sadece otomobil kullanmak üzere H sınıfı sürücü belgesi verilir. Bu sürücülerin kullandıkları aracın arka camına işitme ve konuşma engelli olduklarını belirten işaretler konulmak zorundadır. Sürücülerin 45-60 yaş arası 5 yılda bir, 60 yaş sonrasında ise 3 yılda bir sağlık kontrolü gerekmektedir. Sürücü belgesinin sahte olduğu, hile ile alındığı, şartlarına uygun olmadan verildiği tespit edilenlerin belgeleri geri alınır ve haklarında adli işlem yapılır.

Sürücüler ikamet adres değişikliklerini 30 gün içinde belgeyi veren tescil kuruluşuna bildirmek ve yanlarında bulundurarak istendiğinde yetkililere göstermek zorundadırlar.

Motorlu bir aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken (ortaklaşa) ve müteselsilen (dolaylı olarak) sorumlu olurlar. Motorlu araç, herhangi bir kazada ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermiş ise bu aracın satışını engellemek üzere Cumhuriyet Savcılıklarınca aracın tescilli olduğu tescil kuruluşuna talimat verilir.

Karayolu yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin “Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası” yaptırmadan trafiğe çıkmalarına izin verilmez. Bu sigorta; Yolcuları, sürücüleri ve araç içinde görevli diğer personeli duraklamalar dahil olmak üzere seyahat süresince teminat altına alır.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi araçta bulundurulmak zorundadır. Sigortası olmayan araçlar trafikten men edilir. Bu sigortanın süresi 1 yıldır. Sigortacılar, hak sahibinin kaza tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu sigortaya ilettiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigorta sınırları içinde kalan miktarı hak sahibine ödemek zorundadırlar. Motorlu araçların neden olacakları zararların karşılanabilmesi için Garanti Fonu oluşturulmuştur.

Garanti Fonu

Sigorta şirketinin iflas etmesi, sigortayı yaptırmaksızın karayoluna çıkarılan araçların başkalarına zarar vermesi, kazayı yapan aracın tespit edilememesi, çalınmış araçların kişilere zarar vermesi hallerinde ve motorlu araç yarışları ile ilgili olarak bulunması gereken sigorta yaptırılmamışsa, ödenmesi gereken tazminat, hasar ve tedavi giderleri ile üniversite hastanelerinde ve diğer resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarına acil olarak götürülen trafik kazası geçirmiş kişilere Sağlık Bakanlığı tarifesi uygulanarak verilen hizmet bedelinin teminat tutarını aşan kısmı fon tarafından ödenir.

Kasko Sigortası isteğe bağlı olup, yaptırılması zorunlu değildir.

Trafik Kazasına Karışanların Sorumlulukları

Trafik kazasında olaya karışanlardan yaralanmamış veya hafif yaralı olan araç sürücüleri, hemen durmak, trafik günveliğini tehlikeye sokmamak için ışıklı işaret veya yansıtıcı cihazları koyarak gerekli tedbirleri almak, yetkililere haber vermek, ölümlü , yaralanmalı veya hasarlı kazalarda can ve mal güvenliğini etkilemeyen sorumluluğun belirlenmesine yarayacak iz ve deliller dahil kaza yerindeki durumu değiştirmemek, olayda taraf olanlar, istendiğinde, kimlik ve adres bilgileri ile sürücü, trafik, sigorta gibi bilgi ve belgeleri göstermek, yetkililere haber vermek ve yetkililer gelinceye kadar kaza yerinden ayrılmamak, başında sahibi veya sorumlusu bulunmayan motorlu araçlar, mal ya da mülklere zarar verdikleri takdirde bunların sahibini bulmak, bulunmadığı takdirde görülebilecek yerlerine yazılı bilgi bırakmak zorundadırlar.

Sürücü belgesiz veya yetersiz sürücü belgesi ile araç kullanma, alkollü araç kullanma, trafik sigortasının olmaması, kazada üçüncü kişileirn malllarına zarar verme, sürücüde yaş küçüklüğü, kamu kurumlarına ait mallarda meydana gelen zararlar veya ölüm ve yaralanmalarla sonuçlanan kazalar haricinde sürücüler kaza yerinde yetkililileri beklemeden fotoğraf çekip kaza tespit tutanağı düzenleyebilir ve kaza yerinden ayrılabilirler. Ancak daha sonra yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlemesini talep edemezler.

Trafik Kazalarında Yükümlülük

Meydana gelen trafik kazalarında, kazaya karışanlar veya olay yerinden geçmekte olanlar, ilk yardım tedbirleri almak, olayı en yakın zabıta veya sağlık kuruluşuna bildirmek, yetkililerin gerekli görmesi halinde yaralıları en yakın sağlık kuruluşuna götürmekle yükümlüdürler. Üzerinde suç belirtisi olan araçların herhangi bir servis istasyonu, garaj, park yeri gibi yerlere götürülmesi durumunda buraların yetkilileri durumu yetkililere bildirmek zorundadırlar.

Trafik Kazalarında Asli (Esas) Kusur Sayılan Haller

  • Kırmızı ışıklı trafik işaretlerinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme
  • “Taşıt Giremez” trafik işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş karayoluna karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme
  • İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin kullanıldığı şerit veya yol bölümüne girme
  • Arkadan çarpma
  • Geçme yasağı olan yerlerde geçme
  • Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma
  • Şeride tecavüz etme
  • Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama
  • Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama
  • Manevraları düzenlenen genel şartlara uymama
  • Yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde, zorunlu haller dışında park etme ve duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama
  • Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma

 

Sürücü Kusurlarının Tespiti

Kazalarda, adli mevzuat ve yargılama hükümleri saklı kalmak koşuluyla kazaya karışan sürücülerin kusuru oranları, olay bir bütün olarak kabul edilip, 100 ya da 8 tam puan esas alınarak, tek başına asli kusurlu olan taraf ile diğer trafik kural, kısıtlama, yasaklama ve talimatlarına uymayan arasında paylaştırılır.

Trafik Kazalarına El Konulması

Trafik kazalarına adli yönden gereği yapılmak üzere, mahalli genel zabıtaca, kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlemek üzere de Trafik Zabıtası (polis veya jandarma) tarafından el konulur. Bu kişiler kaza yerinde gerekli işaretlemeleri yaparak karayolunu trafiğe açmaya yetkilidirler.

Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere, hafif para cezası ile birlikte hafif hapis cezasını ve belgelerin geri alınması ve iptali, işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlara ilişkin davalara “Trafik Mahkemeleri”nde, bunların olmadığı yerlerde ise “Sulh Ceza Mahkemeleri”nde bakılır.

Suç veya Ceza Tutanaklarının Düzenlenmesi ve Para Ödenmesi

Suç veya ceza tutanakları, Emniyet Genel Müdürlüğününü “Trafik Zabıtası Personeli”, diğer birimlerdeki “Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli” ve Jandarma Genel Komutanlığının, Karayolları Genel Müdürlüğünün ve Ulaşırma Bakanlığının yetkili kıldığı personlleri tarafından düzenlenir. Trafik idari para cezaları kredi kartı ile de ödenebilir. Ancak ödeme derhal yapılmadığı takdirde para cezalarının tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalara %5 faiz uygulanır; aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam olarak dikkate alınır ve bu suretle bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez.

Ceza Puanı Uygulaması ve Sürücü Belgelerinin Geri Alınması

Karayolları Trafik kanunun suç saydığı fiilden dolayı haklarında ceza uygulanan sürücülere, aldıkları her ceza için “Ceza Puanı Cetveli”nde belirlenen ceza puanı verilir.

  • Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını aştığı tespit edilen sürücülerin sürücü belgeleri 2 ay sürü ile geri alınır ve Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğine göre eğitime tabi tutulur.
  • Aynı yıl içinde iki defa 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 4 ay süre ile geri alınır ve psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar.
  • Bir yıl içinde üçüncü defa 100 ceza puanını dolduran sürücülerin sürücü belgesi süresiz olarak iptal edilir.

Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin, sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri alınır.

Yönetmelikte yer alan ve araçlarda bulundurulması gereken teçhizatlar şunlardır:

İç Lamba

Taksi gibi ücretle yolcu taşıyan araçlarda

Takoğraf

Otobüs, kamyon ve çekicilerde

Taksimetre

Taksilerde

Yangın Söndürme Cihazı

  • Otomobil, minibüs, kamyonetlerde 1 kg’lık en az 1 adet
  • Otobüs ve mafsallı otobüslerde 6 kg’lık 1 adet
  • 12 tondan fazla olan kamyon çekicilerde 6 kg’lık 2 adet
  • Tehlikeli madde taşıyan araçlarda 6 kg’lık en az 2 adet (Bu cihazlardan en az biri sürücünün hemen yanında bulunacaktır.)

 

Reflektör

Motosiklet ve motorlu bisiklet hariç bütün motorlu taşıtlarda, normal hava şartlarında devrilmeyecek bir şekilde 150 metreden görülecek kırmızı ışık veren veya yansıtan en az iki adet reflektör

Stepne

Motosiklet ve lastik tekerlekli traktörler hariç, şehirlerarası yolcu taşıyan bütün motorlu araçlarda

Tekerlek Takozu

Otobüslerde, yüklü ağırlığı 3.5 tondan fazla olan bütün motorlu taşıtlarda ve azami yüklü ağırlığı 750 kg’dan fazla olan iki dingilli römorklarda 1 adet, 3 veya daha fazla dingilli motorlu taşıtlarda 2 adet

Emniyet Kemeri

Otomobil ve tescil bakımından otomobil gibi işlem gören arazi taşıtları ve minibüslerde

Koruma Başlığı ve Koruma Gözlüğü

Yüklü motosikletli hariç motosikletlerde

Reflektör İşareti

Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosikletlerde

Telsiz ve Haberleşme Cihazı

İl ve ilçelerde çalışan taksilerde

Sağır ve Dilsizlerin Araçlarını Belirleyen İşaret

Otomobillerde 2 adet

Yüklü ve Yüksüz Ağırlıkları Belirleyen İşaretler

Yük taşıyan kamyonlarda 1 adet

Geri Aydınlatma Lambası

Sis lambası, cam içi stop lambası, rüzgarlık

Çekme Halatı

Otomobil, minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, çekici araçlar ve traktörlerde

İlk Yardım Çantası

Otomobil, minibüs, kamyonet, otobüs, kamyon ve traktörlerde

Engel İşareti

Otobüs, kamyon ve çekicilerde bulundurulmalıdır.

Çevre ile İlgili Tanımlar

Çevre

Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır.

Çevre Koruma

İnsan ve diğer canlıların varlık ve gelişmelerini doğal yapıların sürdürebilmeleri için gerekli olan şartların (ekolojik denge) tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye, geliştirmeye ve çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütünüdür.

Çevre Kirliliği

Çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkileridir.

Atık

Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddedir.

Tehlikeli Atık

Fiziksel, kimyasal, biyolojik, yönden olumsuz etki yaparak, ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklardır.

Gürültü

İnsanların huzur ve sükunu, ruh ve beden sağlığını bozacak düzeyde istenmeyen seslerdir.

Çevre ile İlgili Genel Bilgiler

Bütün canlıların ortak yaşadıkları çevre, insanların etkileriyle olumsuz olarak etkilenmekte ve doğal olarak da üzerinde yaşayan canlıların sağlığını günden güne tehdit etmektedir. Çevrede olabilecek olumsuz etkileri önlemek ve gelecek nesillere sağlıklı ve temiz yaşam alanı bırakabilmek için bireyler olarak üzerimize düşen görevleri yerine getirmemiz gerekmektedir.

Çevre ve Trafik Arasındaki İlişkiler

Ülkemizde her geçen gün trafiğe çıkan araç sayısı artmakta ve trafik yoğunluğu bir sorun haline gelmektedir. Bu nedenle de zorunlu olmadıkça toplu taşıma araçlarının kullanılması, yoğun olmayan yolların tercih edlmesi, gidilecek yerin önceden tespit edilerek güzergâhın belirlenmesi ve planlı olarak trafiğe çıkılması zaman, yakıt ve emek tasarrufu sağlayacaktır.

Teknik bakımları yapılmayan araçlar daha çok yakıt harcadıklarından, yakıt sarfiyatı artacağı gibi egzozlarından çıkan zehirli gaz miktarı da artar. Bu nedenle araç bakımlarının düzenli olarak yaptırılması gerekmektedir. Ayrıca uygun vites kullanmamak, gereksiz yere aracı rölantide çalıştırmak, ani duruş kalkışlar, aşırı hız, fazla yükleme, ateşleme sistemi veya yakıt sisteminin arızalı olması daha çok yakıt harcanmasının nedenlerindendir.

Araç egzozlarından çıkan karbonmonoksit gazının rölanide çalışırken %3.5 hareket halindeyken %4.5 oranını geçmemesi ve yanma özelliği ve kalitesi yüksek yakıtların kullanılması gerekmektedir. Araçlarda bulunan katalitik konvertörler araç egzozlarından çıkan zehirleyici etkilerini azaltırlar.

Yiyecek veya içecek atıklarının seyir esnasında araçlardan atılmaması, piknik alanlarında bu gibi atıkların çöp bidonlarına atılması ve bu alanlarda araçların yıkanmaması gerekmektedir.

Havada Toprakta ve Suda Meydana Gelen Kirlenmeler

Temiz havada %78 azot, %21 oksijen, %1.3 diğer gazlar ve %0.03 oranında karbondioksit bulunur. Bu dengenin bozulması havanın kirlenmesi demektir. Atmosferin içinde bulunan gazların, güneş ışığını geçirmek ve ısıyı tutmak gibi özellikleri vardır. Bu özellik sayesinde yeryüzünün ısı kaybı önlenmiş olur. Ancak; atmosferi oluşturan gaz dengesinin bozulması, ısıyı tuma özelliği bulunan gazların artması küresel ısınmaya neden olmaktadır. Ayrıca araç egzozlarından çıkan bazı gazlar havadaki buharla birleşerek insan sağlığına, tarihi yapılara, binalara, ormanların yaprak gelişimlerine zarar veren asit yağmurlarını oluşturmakta; toprağa inerek ve yeraltı sularına karışarak bitkiler ve suda yaşayan canlıları da etkilemektedir.

Gürültü

Kulağın duyabildiği en küçük titreşime ses denir ve ses birimi “desibel (dB)”dir. İnsan sağlığıını ve konforunu, fizisel, fizyolojik ve psikolojik performanslarını etkileyecek derecede şiddetli sesler gürültüdür. Sanayi tesisleri, raylı sistem araçları, uçaklar, hoparlör sesleri, eğlence yerleri, motorlu ve motorsuz karayolu taşıtları gürültü kaynaklarıdır.

Trafikle ilgili olarak araçların yapım ve kullanım açısından karayolu yapısına ve güvenliğine uygun olması ve gürültü seviyesi, egzoz sistemleri ile ilgili olarak yönetmeliklere uygun olması, araçlarda bulunan ve motor gürültüsünü en az seviyeye düşüren susturucu parçaların aralardan çıkarılmaması, sesli uyarı cihazları (kornaları)nın yönetmelikte belirtilen şekilde bulundurulması ve kullanılması zorunludur.